make will

- co to (jest)? what’s this/that?

- co jest na górze? what’s upstairs?

- co robisz? what are you doing?

- co mi kupiłaś? what did you buy for me?

- co się dzieje? what’s going on a. happening?

- co ci po tym? what do you need it for?

- o co chodzi? what’s the problem a. matter?, what’s going on?

- w co się ubierzesz? what are you going to wear?

- czego szukasz? what are you looking for?

- czego on chciał? what did he want?

- czego a. copot. chcesz w zamian? what do you want in exchange?

- do czego służy ten guzik? what is this button for?

- z czego jest ta koszula? what is this shirt made of?

- czemu się tak przyglądasz? what are you looking at?

- czym mam otworzyć tę puszkę? what shall I open this tin with?

- czym żywią się wieloryby? what do whales feed on?

- czym to się skończy? how will it (all) end?

- o czym oni mówią? what are they talking about?

- co to za maszyna? what’s this/that machine?

- co to za kamień? what kind of stone is this?

- co ty na to? what do you say a. think?

- co u ciebie? how are you?, what’s new?, how’s life (treating you)?

- co z tobą? źle się czujesz? what’s wrong (with you)?, don’t you feel well?

- psa zabierzemy ze sobą, ale co z kotem? we can take the dog with us, but what about the cat?

- co z tego? a. no to co? what of a. about it? pot.

- co z tego, że kocha? so he’s in love, so what? pot.

- co on, oszalał, żeby tyle forsy przepuścić! pot. he must be mad blowing all that money pot.

- czego tam nie ma na strychu! there are all sorts of things in the attic

- czym to on w życiu nie był! he’s done all sorts of things in life

- co ty mi tu przyniosłeś? what on earth have you brought me?

- po co a. na co? what for?

- po co jedziesz do Krakowa? what are you going to Cracow for?

- na co ci ten scyzoryk? what do you need this penknife for?

- i na co wam to było? what did you have to (go and) do that for?

- czego tam poszłaś? pot. what did you go there for?

- czemu płaczesz? what are you crying for?

- czemu nie? why not?

- „idziesz z nami?” – „czemu nie” ‘are you coming with us?’ – ‘why not?’

- powiedz, co chcesz na śniadanie tell me what you want for breakfast

- zapytaj go, co zrobił z nożyczkami ask him what he’s done with the scissors

- dobrze byłoby wiedzieć, o co właściwie mu chodzi it would be good to know what he really wants

- przysłuchiwał się, o czym rozmawiają he was listening in on their conversation

- nie wiem, co to była za ryba I don’t know what kind of fish it was

- nie rozumiem, po co tu przyszedł I don’t understand why he came here a. what he came here for

- powiem mu jutro, co i jak I’ll tell him tomorrow what’s what

- wiesz co?… (do) you know what?… pot., (I’ll) tell you what… pot.

- wszystko to, co chciał zrobić everything (that) he wanted to do

- mam coś, co cię zainteresuje I’ve got something that’ll interest you

- nie zrobiłam nic, czego musiałabym się wstydzić I did nothing (that) I ought to be ashamed of

- rób, co chcesz do what you want

- czym była kiedyś łacina, tym stał się dziś język angielski what Latin was once, English is today

- co jest naprawdę nieznośne, to myśl, że… what is really maddening is the thought that…

- z czego będziemy żyć, to mój kłopot what we’re going to live on is my problem

- co się stało, to się nie odstanie what’s done is done

- powiedział, że pożyczył mi pieniądze, co nie było prawdą he said he had lent me some money, which wasn’t true

- zdał ostatni egzamin, czym bardzo ucieszył rodziców he passed the last exam, which made his parents very happy

- on ma tyle samo wrogów, co przyjaciół he has as many enemies as he has friends

- zatrudniamy tyle samo pracowników, co rok temu we employ as many people as we did a year ago

- mam dwa razy tyle pracy, co ty I have twice as much work as you (have)

- kapelusz tego samego koloru, co płaszcz a hat the same colour as the coat

- mieszkam w tym samym domu, co on I live in the same building as he does

- rodzice tyle go widywali, co na obiedzie his parents only saw him at dinner time

- ktoś, co nigdy nie był w wojsku someone who has never been in the army

- znam kogoś, co to chętnie zrobi I know someone who’ll be glad to do it

- gdzie się podział ten chłopak, co u was mieszkał? what happened to the boy who used to live with you?

- wiesz, co ty dla niego jesteś? do you know what you are to him?

- ten młyn, co to w nim teraz jest hotel that mill that’s a hotel now

- co się tak kręcisz? why can’t you sit still?

- co tak wcześnie wstałaś? why did you get up so early?

- coś taki wesoły? why are you so cheerful?, what are you so cheerful about?

- co to za dureń z niego! what a clown he is! pejor.

- co za niespodzianka! what a surprise!

- nie masz pojęcia, co to za rozkosz! you’ve no idea what a delight it is

- co dzień/sobota every day/Saturday

- co dziesięć minut/dwa tygodnie every ten minutes/two weeks

- co chwilę a. chwila every couple of minutes, every now and then

- przystawał co krok he stopped with each a. every step

- co jakiś czas tu zagląda, żeby sprawdzić, co robimy he looks in every now and then to check on us

- opuszczał co drugą stronę he was skipping every other page

- co wytrwalsi zostali do końca sztuki only the most persevering stayed till the end of the play

- (ona) pracuje w tej samej firmie co ja she works for the same company as me

- ten sam/to samo co zawsze the same as always

- taki sam jadłospis co przed tygodniem the same menu as a week ago

- to już nie ten człowiek, co dawniej he’s not the man he used to be

- jest równie inteligentny, co przebiegły he’s as intelligent as he is crafty

- mogła mieć równie dobrze trzydzieści co czterdzieści lat she could just as well have been thirty as forty

- co ciekawe/dziwne… what’s interesting/strange…

- co gorsza… what’s worse…

- co więcej… what’s more…

- ale ona urosła, co? she’s really grown, hasn’t she?

- będziemy w kontakcie, co? we’ll be in touch, right? pot.

- miłe dzieciaki, co nie? nice kids, eh? pot.

- nie poznajesz mnie, co? you don’t recognize me, do you?

- wszyscy gdzieś jadą na wykacje, a my co? everyone’s going somewhere on holiday, and what about us?

- kto cię tu wpuścił, co? who let you in, eh? pot.

- i co, zdałeś egzamin? well, did you pass (the exam)?

- co ty, chcesz oberwać od ojca? you don’t want to get it from your father, do you? pot.

- a ty co? dzwonka nie słyszałeś? what are you doing? – didn’t you hear the bell?

- co do mnie, nigdy w horoskopy nie wierzyłem as for me, I’ve never believed in horoscopes

- co do pańskiego artykułu… as for your article…, as far as your article is concerned…

- mamy zastrzeżenia co do ostatniej partii towaru we have some reservations regarding the last consignment

- jego uwagi co do nowelizacji ustawy his remarks regarding a. concerning the amendment of the law

- ustalenia co do zakresu prac details regarding a. concerning the scope of the work

- druga co do wielkości partia polityczna the second largest party

- dziesiąte co do wielkości państwo świata the world’s tenth largest state

- co do godziny/dnia to the hour/day

- o siódmej co do minuty at seven o’clock sharp

- przyszedł punktualnie co do minuty he came a. arrived right on the dot pot.

- oddał mi wszystko co do grosza he gave me back every single penny

- powtórzyła wszystko co do słowa she repeated everything word for word

- zginęli wszyscy co do jednego not one of them survived

- co wstawał, robiło mu się słabo each time he got up, he felt faint

- co otworzył gazetę, wszędzie o Iraku every time he opened a newspaper, there was something about Iraq

- co strzelił, to chybił every time he fired, he missed

- co wspiął się wyżej, to zsuwał się each time he climbed up, he slipped down again

- co premiera, to sukces each new production is/was a success

- co chłop, to chłop you can’t beat a man (about the place)

- co głowa, to głowa you can’t beat good brains

- co prawda, to prawda I’ll second that

- co dyrektor, to nie zwykły robotnik a director’s not just any worker

- czym większy przywódca, tym groźniejszy jego upadek the greater the leader, the further he has to fall

■ a co tam what do I care?, what does it matter?

- chciała pokazać, co to nie ona she wanted to show what she was made of

- co jak co, ale ciasto robisz pyszne say what you like, but you make delicious cake

- czego jak czego, ale pieniędzy im nie brakuje whatever they’re short of, it’s not money

- co najmniej at least

- co najwyżej at most

- co to, to nie! pot. that’s out of the question!; no way! pot.

- co (proszę)? pot. (w odpowiedzi) what?

- „Adam!” – „co?” ‘Adam!’ – ‘what?’

- „jesteś tam?” – „a co?” ‘are you there?’ – ‘what do you want?’

- co (takiego)? (wyrażające zdziwienie) what?, really?

- dopiero a. tylko a. ledwo co only just

- goście dopiero co wyjechali the guests have not long gone, the guests have only just left

* * *

* * *

Gen. czego Dat. czemu Ins. i Loc. czym

1. ( zastępuje rzeczowniki) what; rób, co chcesz do what you want; czego (znowu) chcesz? what do you want (now)?; zwł. z irytacją what is it that you want (now)?; co to będzie? (= co chcesz zrobić?) what is it going to be?, what'll it be?; (= co się stanie?) what'll happen?; po co? what for?; byle co anything; Bóg wie co God knows what; diabli wiedzą co only the Devil knows; co to, to nie I won't have that; jeszcze czego! anything else?, what('s) next?; bądź co bądź anyway; w czym rzecz what's the matter; w razie czego (just) in case, if need(s) be; jak przyjdzie co do czego when the chips are down; nie ma co! there is no point; co komu do tego? it is none of anybody's business, why should it be anyone's business?, why should they care?; co mi tam! I don't care, I couldn't care less, who cares?; co będzie, to będzie happen what may; będzie co ma być what is to be, will be; what must be, must be; what will be, will be; co było, a nie jest, nie pisze się w rejestr let bygones be bygones; co z oczu, to z serca out of sight, out of mind; co się stało, to się nie odstanie what's been done cannot be undone, let bygones be bygones; co za dużo, to niezdrowo too much of a good thing, too much breaks the bag; co się odwlecze, to nie uciecze there is luck in leisure; co ma wisieć, nie utonie he that is born to be hanged shall never be drowned, if you're born to be hanged then you'll never be drowned; co nagle, to po diable haste makes waste; czym chata bogata, tym rada what's mine is yours; co ma piernik do wiatraka what do these two things have in common?, it is quite beside the point.

2. (jako zaimek względny, głównie w pytaniach i zdaniach złożonych) co tchu at full l. top speed, in all haste; tyle, co kot napłakał next to nothing; co do grosza not a penny less, not a penny more; tyle pomoże, co umarłemu kadzidło it won't do any good, it won't help at all.

( rozpoczyna zdanie podrzędne) which.

1. ( wyraża powtarzalność) every; co krok every step; co godzina/co chwila/co miesiąc/co roku every hour/every moment/every month/every year; co prawda admittedly; co prawda, to prawda you're right; co rusz every moment, every time; na co dzień every day; co i raz pot. every moment, every time; co kraj, to obyczaj every country has its customs; every land has its own law; so many countries, so many customs.

2. ( wzmacnia przysłówki) what, still; co gorsza what's worse, worse still; co więcej what's more; co dwie głowy, to nie jedna two heads are better than one.

3. (wyraża pytanie o przyczynę, cel) why; co się tak długo zastanawiasz? why have you been dwelling on it so long?

- znak zapytania a question mark

- znak Czerwonego Krzyża the sign of the Red Cross

- znak dodawania/odejmowania Mat. a plus/minus sign

- znak mniejszości Mat. a smaller-than sign

- znak większości Mat. a greater-than sign

- robić coś na dany znak to do sth on a given signal

- wyciągnął rękę na znak zgody he held out his hand in token of agreement

- zwiesił głowę na znak skruchy he hung his head in a gesture of repentance

- „przekażcie sobie znak pokoju” Relig. ‘give each other the sign of peace’

- □ znak chromatyczny Muz. chromatic symbol

- znak diakrytyczny Jęz. diacritic

- znak drogowy Aut. traffic sign, road sign

- znak drukarski Druk. character

- znak fabryczny a. firmowy a. ochronny Handl., Przem. trademark

- znak interpunkcyjny a. przestankowy Jęz. punctuation mark

- znak jakości Handl. quality mark

- znak krzyża Relig. the sign of the cross

- znak wodny watermark

- znaki szczególne książk. distinguishing marks

■ znak czasu a. czasów a sign of the times

- spod znaku postmodernizmu under the banner of postmodernism

- być a. stać pod znakiem zapytania to be doubtful a. in doubt, to hang in the balance

- stawiać a. postawić coś pod znakiem zapytania to call sth into question, to question sth

- dać się a. dawać się we znaki [osoba, sytuacja] to make life a misery; [trudy, wysiłek] to make oneself felt

- dawać znaki życia to show signs of life

- nie dawać znaku życia (nie wykazywać objawów życia) to show no sign(s) of life; (nie odzywać się) to not be in touch

- od wybuchu wojny nie dawał znaku życia we haven’t heard from him since the outbreak of war

- (wszystkie) znaki na niebie i ziemi wskazują na to, że wyjazd dojdzie do skutku all the signs are that the trip will in fact take place

* * *

* * *

1. (= symbol informujący) sign; znak diakrytyczny diacritic; znak dodawania/odejmowania/mnożenia/dzielenia plus/minus/multipli-cation/division sign; znak drogowy road sign, traffic sign; znak fabryczny l. towarowy trademark; znak interpunkcyjny punctuation mark; znak jakości quality symbol, mark of quality; znak korektorski proof-readers' mark; znak krzyża sign of the cross; znak wodny watermark; znak zapytania question mark; znak zodiaku sign of the zodiac; znaki szczególne distinguishing marks; pod znakiem czegoś under the banner of sth; dać znak signal; dać komuś znak ręką gesture for sb; dawać znaki życia show signs of life; dawać się komuś we znaki ( o osobie) give sb a hard time; ( o sytuacji) get on top of sb; (o pracy, trudach) take its toll on sb; być pod znakiem zapytania be open to doubt; stawiać coś pod znakiem zapytania call sth into question; jego przyszłość stoi pod znakiem zapytania there is a question mark over his future; stawiać między czymś a czymś znak równości equate sth and sth, make the equation between sth and sth.

2. (= dowód) sign, token; znak przyjaźni/miłości sign of friendship/love; na znak wdzięczności as a token of gratitude.

3. (= omen) sign, omen; to dobry/zły znak this is a good/bad sign, this is a good/bad omen; wszystkie znaki na niebie i na ziemi wskazują, że... all the signs are that...

4. ( ślad) trace; ani znaku życia no trace of life.

- dać komuś coś to give sth to sb, to give sb sth

- dać napiwek to give a tip

- dać zaliczkę to leave a. put down a deposit

- na urodziny rodzice dali mi encyklopedię my parents gave me an encyclopedia for my birthday

- dała mi to zdjęcie na pamiątkę she gave me this photo as a memento

- dał nam paczkę dla ojca he gave us a parcel for Father a. our father

- prosiłam, ale nie dał mi ani grosza I asked him, but he didn’t give me a penny

- w zamian za pocztówki dał mi serię znaczków in exchange for the postcards he gave me a series of stamps

- dużo/wszystko bym dał za pewność, że sprawa zostanie załatwiona I’d give a lot/anything to be sure that things will be settled okay

- dać z siebie wszystko to do one’s utmost, to give one’s all

- daj mi rękę give me your hand

- daj (mi) gazetę/nożyczki/sól pass (me) the newspaper/scissors/salt

- daj mi chleb (całość) pass (me) the loaf, will you?

- daj mi chleba (trochę) pass me some bread, will you?

- lekarz dał mi antybiotyki pot. the doctor gave me some antibiotics

- dać komuś zastrzyk pot. to give sb an injection

- dajcie mi tu Malinowskiego pot. get Malinowski in here pot.

- daj mi ojca do telefonu pot. put your father on, will you? pot.

- dawać przykłady to give examples

- dać komuś swój adres/telefon to give sb one’s address/phone number

- dać komuś kwaterę to give sb a room

- dać komuś nocleg to give sb a room for the night

- ojciec dał mi samochód na cały dzień Dad let me have the car for the whole day

- dać komuś jeść/pić to give sb something to eat/drink

- dać komuś okazję do czegoś to give sb a chance a. opportunity to do sth

- dać komuś pracę to give sb a job

- studia dają możliwość lepszej pracy higher education gives you the chance of a better job

- to stanowisko daje pewne przywileje the post gives you a. offers certain privileges

- jej zachowanie dało powód do wielu plotek her behaviour gave rise to many rumours

- festiwal daje (artystom) okazję wybicia się the festival gives artists the chance to make a name for themselves

- biegacz nie dał szans rywalom the runner didn’t give his rivals a chance

- dałem jej czas do namysłu I gave her some time to think it over

- dane mi było współpracować z wielkimi aktorami książk. I had the opportunity of working with some outstanding actors

- nie dane mu było zaznać spokoju książk. he was never to know peace

- dać komuś awans/rozwód to give sb (a) promotion/a divorce

- dać komuś błogosławieństwo to bless sb, to give sb one’s blessing

- dać komuś dymisję to dismiss sb

- dawać lekcje/korepetycje to give (private) lessons a. tuition

- dać komuś naganę to reprimand sb

- dać komuś odpowiedź to give sb one’s a. an answer

- muszę dać odpowiedź w ciągu trzech dni I have to give my answer within three days

- dać komuś ślub to marry sb

- sędzia dał im łagodny wyrok the judge gave them a light sentence

- dać komuś imię/przezwisko to give sb a name/nickname

- dać dziecku (na) imię Edward to give a child the name (of) Edward

- dać bieliznę pościelową do pralni to take a. send the bed linen to the laundry

- dać buty do szewca to take one’s shoes to the cobbler’s a. a shoe repair shop

- dać samochód do warsztatu to take one’s car to a garage

- dać ogłoszenie do prasy to put an advert in the paper

- dać dziecko do prywatnej szkoły pot. to send a child to a private school

- nie dam dziadka do domu starców pot. I won’t put Grandad in a. send Grandad to an old people’s home

- dać zysk to yield a. bring in a profit

- leczenie nie dało efektu the treatment didn’t produce the desired effect

- dawać komuś przyjemność to give sb pleasure

- praca z dziećmi dała jej dużo satysfakcji working with children gave her a lot of satisfaction

- dać komuś wiedzę/wyobrażenie o czymś to give sb knowledge/an idea of sth

- dwa plus dwa daje cztery two plus two makes a. equals four

- to nic nie daje a. da that’s no use a. good

- dyskusja z nim nic nie da talking to him won’t do any good

- dać pokaz a. popis czegoś przen. to give a demonstration a. display of sth

- piłkarze dali pokaz nieudolności the footballers gave a display of incompetence

- nauczyciel religii dawał nam same dobre stopnie the religion teacher gave us all good marks

- za referat daję ci szóstkę I’m giving you an A for your talk in class

- za ten skok sędziowie nie dadzą jej dużo punktów the judges won’t give her many points for that jump

- jurorzy jednomyślnie dali mu pierwszą lokatę the judges unanimously awarded him first place

- krowy dają mleko cows give milk

- ogień daje dużo ciepła fire gives out a. off a lot of heat

- drzewo dawało przyjemny cień the tree gave us some pleasant shade

- tu damy stół, a tam fotel we’ll put the table here and the armchair there

- spis treści damy na początku we’ll put the table of contents at the front

- na dno garnka dajemy trochę oleju we put a little oil in the bottom of the saucepan

- sklepikarka daje mi na kredyt the shopkeeper sells me things on credit

- w tym sklepie dają telewizory na raty in this shop you can get TV sets on hire purchase

- dać dźwignię do przodu/tyłu to move a lever forwards/backwards

- daj trochę w tył move (it) back a bit

- dał krok do przodu he took a step forward

- ile dałaś za ten płaszcz? how much did you give a. pay for that coat?

- dałeś za to więcej, niż było warte you gave a. paid more for it than it was worth

- dają mu krocie za każdy obraz he gets a fortune for every painting

- dać komuś łapówkę to bribe sb, to give sb a bribe

- kto da więcej? (w licytacji) any advance on that?

- dać komuś coś zrobić to let sb do sth, to allow sb to do sth

- pies nie dał mi wejść the dog wouldn’t let me in

- rodzice nie dali mi głośno słuchać muzyki my parents didn’t allow me to listen to loud music

- nie przerywaj, daj mi powiedzieć do końca stop interrupting and let me finish what I’m saying

- dał się prowadzić jak dziecko he allowed himself to be led like a child

- a ja, idiota, dałem im się oszukać and I, like an idiot, let them trick me

- jest ambitna i nie daje sobą kierować she’s ambitious and won’t let anyone control her

- dała sobie obciąć/ufarbować włosy she had her hair cut/dyed

- dać komuś w twarz to give sb one in the face

- nie wytrzymał i dał mu w zęby he lost his patience and gave him one in the teeth

- jak to jeszcze raz ruszysz, dam ci po łapach if you touch that again, I’ll rap your knuckles

- dała mu/nie dała mu he had it off/didn’t have it off with her GB wulg.

- daje, komu popadnie she sleeps around a lot pot.

- drzwi nie dają się otworzyć the door won’t open

- tego nie da się przewidzieć that’s impossible to predict

- tego nie da się wyjaśnić it can’t be explained

- w oddali dał się słyszeć warkot samochodu the throbbing of a car’s engine could be heard in the distance

- ile się da as much/many as possible

- robić/jeść co się da to do/eat what one can

- musimy uciekać, gdzie się da we’ll have to escape wherever we can

- zadzwoń do mnie, jak się da give me a call if you can

- jak tylko się da, to przyjadę if it’s at all possible, I’ll come

- dokuczali jej jak się (tylko) da they annoyed her in every possible way

- da się zrobić it can be done

- czemu ma się nie dać? why shouldn’t it be possible?

- daj, pomogę ci here, let me help you

- daj, pozmywam/posprzątam here, I’ll wash up/clean up

■ dałbym jej 40 lat I’d say she was 40

- dać komuś lekcję a. nauczkę to teach sb a lesson

- dać nogę a. drapaka a. dyla pot. to leg it pot., to do a runner pot.

- dać nura a. nurka pot. (do wody) to dive; (ukryć się) to dive (w coś into sth)

- dać komuś przykład to set an example for sb

- dajmy na to (na przykład) (let’s) say; (przypuśćmy) suppose, supposing

- spotkajmy się, dajmy na to jutro let’s meet, say tomorrow

- dajmy na to, że dostaniesz tę pracę suppose a. let’s say you do get the job

- dać komuś szkołę to put sb through the mill pot., to give sb a hard time pot.

- ja ci/mu dam! pot. I’ll teach a. show you/him!

- jak się da, to się zrobi pot., żart. let’s see the colour of your money first

- utrata pracy całkiem go dobiła losing his job has completely devastated him

- dobijesz go tą wiadomością the news will come as a real blow to him

- dobija mnie ta pogoda this weather is killing me a. getting me down pot.

- zaraz dobijemy do brzegu we’ll pull in to shore a. reach shore in a minute

- wreszcie dobiliśmy do domu we finally made it home

- przed wymarszem dobiły do nas jeszcze dwie dziewczyny two more girls joined us before we set off

- po latach pracy dobił się fortuny/uznania after years of work he acquired a. amassed a fortune/gained recognition

- dobiić się do wsi to make one’s way to a village

- dobijać się do drzwi to hammer a. bang on a door

- kto się tak dobija? who’s that hammering on the door?

- dobijać się o czyjeś względy to curry favour with sb

- dobijać się o nowe kredyty to try to obtain new loans

- przyjść do domu to come home

- przyjść do pracy/biura to come to work/to the office

- przyjść do kolegi to come to see a friend

- przyjść (do kogoś) w odwiedziny a. z wizytą to come to see a. visit sb

- przyjść na spotkanie/koncert to come to a meeting/concert

- przyjść na dworzec/lotnisko to come to the station/airport

- przyjść się pożegnać/przywitać to come to say goodbye/hello

- przyjść do kogoś do sprzątania/prania/mycia okien to come to clean sb’s house/do sb’s laundry/clean sb’s windows

- przyjść do kogoś po (po)radę to come to ask a. seek sb’s advice

- przyjść do kogoś z prośbą/propozycją/skargą to come to sb with a request/an offer/a complaint

- przyjść komuś z odsieczą to come to sb’s rescue także przen.

- pociąg przyszedł o czasie/z opóźnieniem the train arrived a. came in on time/late

- o której przychodzi autobus z Zakopanego? what time does the bus from Zakopane arrive?

- w ostatnim czasie przyszło kilku nowych nauczycieli/uczniów several new teachers/students have recently arrived

- przyjść na czyjeś miejsce to take sb’s place

- do szkół/wojska przychodzi teraz wyż demograficzny the baby boomers are beginning school/army service now

- z frontu przychodziły sprzeczne informacje conflicting reports were arriving from the front line

- poczta/prasa przychodzi zawsze o tej samej porze the post is/newspapers are always delivered at the same time

- huragan przyszedł z północy the hurricane came from the north

- przyszła noc night came

- przyszła fala upałów a heatwave came a. broke

- przyszła bieda/starość lean times/old age came

- poczekaj, przyjdzie kolej na gratulacje wait, the time for congratulations will come

- przyjdzie kolej na ciebie your turn will come

- przyszła moda na kapelusze hats came into fashion

- przyszedł mi do głowy pewien pomysł an idea came to my mind, I had an idea

- w tym kontekście przyszedł mi na myśl pewien znajomy in connection with that I thought of a certain acquaintance of mine

- potem przyszła refleksja afterwards a reflection came to me/him

- przyszła jej/nam ochota na tańce suddenly she/we felt like dancing

- przyszła mu fantazja wybudować fontannę w ogrodzie he had a fancy to build a fountain in the garden

- nauka/pisanie listów przychodzi mu łatwo/trudno studying/writing letters comes/doesn’t come easy to him pot.

- nic mi nie przyjdzie z tego, że skończę kolejny kurs I’ll get nothing out of finishing another course

■ przyjść na gaszenie świec to come at the very end of an event

- przyjść na gotowe to come when everything is ready

- przyjść do równowagi to recover control of oneself

- przyjść do siebie/sił/zdrowia to recover

- zobacz, na co mi przyszło, bez pomocy nawet kroku nie zrobię look what things have come to for me, I can’t even make one step unaided

- przyjdzie mi sprzedać dom/przenieść się na wieś the moment will come when I’ll have to sell the house/move to the country

- jak przyjdzie co do czego, to możecie na mnie liczyć when the time comes, you can count on me

- łatwo przyszło, łatwo poszło przysł. easy come, easy go

- postawić się

* * *

1. (= ustawić coś) put, place, set; postawić żagle set sail; postawić komuś horoskop cast sb's horoscope; postawić komuś kabałę tell sb's fortune by cards; postawić pasjansa play solitaire, Br. patience; postawić wodę (na kawę l. herbatę) put the kettle on; postawić krok take a step; Piotr postawił swoją stopę w Ameryce pierwszy raz w 1990 roku Peter set foot in America in 1990 for the first time; postawić komuś ocenę l. stopień szkoln. give sb a grade; Br. give sb a mark; postawić przecinek put l. place a comma; postawić kropkę nad i leave nothing unsaid, make things perfectly clear, lay l. put it l. everything on the line; Ewa postawiła krzyżyk na Adamie Ewa gave up Adam; postawić problem na głowie put the cart before the horse; zawsze chcesz postawić na swoim you just want to have everything your own way; postawić kogoś w stan oskarżenia prawn. indict sb, bring sb to trial; postawić kogoś przed faktem dokonanym confront sb with an accomplished fact; postawić kogoś/coś w dobrym/złym świetle show sb/sth in a good/bad light; postawić kogoś w trudnej sytuacji put sb in a difficult position; postawić się w czyjejś sytuacji put o.s. in sb's position; postawić komuś drinka pot. treat sb to a drink, stand sb a drink; postawić komuś głos muz. train sb's voice; zob. t. stawiać.

2. (= podnieść do pozycji pionowej) raise, set upright; poranna kawa postawiła mnie na nogi a cup of coffee in the morning set me on my feet; to lekarstwo wkrótce postawi cię na nogi this medicine will soon have you back on your feet; postawić uszy (gł. o psie) prick up one's ears.

3. (= sformułować) put forward, propose, suggest; postawić pytanie ask l. pose a question; postawić problem pose l. raise l. bring up a problem; postawić tezę put forward l. advance l. propose a thesis; postawić diagnozę zwł. med. make a diagnosis; postawić warunek impose l. set a condition; postawić wniosek prawn., parl. move; postawić komuś l. przed kimś zadanie assign sb a task; postawić sobie coś za cel set l. establish sth as an aim for o.s.; postawić sobie coś za punkt honoru make it a point of honor to do sth; postawić kogoś za wzór do naśladowania dla kogoś innego set sb as the example for sb else to follow.

4. (= zbudować, wznieść) build, erect, construct.

5. ( pieniądze w grze hazardowej) stake, bet ( na coś on sth); postawić wszystko na jedną kartę put all one's eggs in one basket; postawić na złego konia back the wrong horse.

6. (= umieścić na stanowisku, miejscu pracy) appoint ( sb to a post); sierżant postawił dwóch ludzi przy drzwiach sergeant put two people at the door.

1. pot. (= sprzeciwić się) put one's foot down; postawić się w czyimś położeniu put o.s. in sb's position l. place.

2. pot. (= zrobić coś na pokaz, np. przyjęcie) show off, do for show; zastaw się, a postaw się show off at any cost l. all costs.

* * *

* * *

1. (= tworzyć spis) list, make a list, inventory; ( w kolejności wydarzeń) chronicle; ( z taśmy) transcribe; spisać coś/kogoś na straty write sb/sth off, give sb/sth up; spisywać coś na karb czegoś put sth down to, charge sth off to sth, chalk sth up to.

2. (= tworzyć tekst na podstawie wspomnień, notatek) write down, note down; spisać testament make one's last will.

3. (= przepisywać skądś) copy; szkoln. (= odpisywać) cheat, crib, copy.

4. ( osobę zatrzymaną przez policję) book.

(= wypełniać zadanie) perform well, do well; spisać się na medal do an outstanding l. excellent job, deserve a medal; spisywać się dobrze/źle do well/badly; (o samochodzie, maszynach itp.) run good/badly; dzielnie się spisywać keep l. hold one's end up.

- ty decyduj, dobrze? you decide, okay?

- w końcu decyduje, że nie wyjdzie za niego in the end she decides not to marry a. against marrying him

- decydować za kogoś to decide for sb

- o wysokości podatków decyduje parlament Parliament determines the level of taxation

- decydować o sobie to make one’s own decisions ⇒ zadecydować ⇒ zdecydować się

- ta ocena jeszcze o niczym nie decyduje this mark won’t decide anything as yet

- czasami przypadek decyduje o zwycięstwie sometimes victory is determined by pure chance

- co decyduje o sukcesie w życiu? what is it that determines whether a person is successful (in life) or not?

- o sukcesie filmu decydują w dużej mierze świetne zdjęcia the film’s success is due in large measure to the splendid camerawork

- o tym będzie decydował poziom inflacji that will be determined by the level of inflation

- decydować o czyimś losie to control sb’s future ⇒ zadecydować ⇒ zdecydować się

- decydować się na dziecko to decide to have a baby

- decyduj się, bo czas ucieka make your mind up, because time’s running out ⇒ zdecydować się

- w tej chwili decyduje się twój los your fate is being decided at this very moment

- odrobić zadanie domowe a. pracę domową to do one’s homework

- odrobić angielski/matematykę to do one’s English/maths homework

- chciał odrobić całe zło, jakie wyrządził bliskim he wanted to make up for all the harm he had caused his relatives

- trudno będzie mu odrobić stracone w pierwszym okrążeniu minuty it will be hard for him to make up for the loss of minutes on the first lap

- odsiać mąkę na sicie to sift flour through a sieve

- odsiać mąkę od otrębów to separate flour from bran

- odsiać prawdę od kłamstwa to sort out the truth from the lies

- odsiać najgorszych studentów to weed out the worst students

- najgorsi odsieją się na egzaminie the worst will be weeded out in the examination

- podjąć decyzję to take a decision, to arrive at a decision

- podjąć uchwałę to adopt a. pass a resolution

- podjąć ryzyko to take a risk

- podjąć zobowiązanie to take on a. assume an obligation

- podjąć kroki prawne to take legal steps

- podjąć działania/środki przeciwko komuś/czemuś to take action/steps against sb/sth

- podjąć próbę zrobienia czegoś to make an attempt to do sth a. at doing sth

- podjął próbę pobicia rekordu świata he attempted the world record, he made an attempt at beating the world record

- podjęli próbę ucieczki they attempted an escape

- podjąć trud zrobienia czegoś to make an effort to do sth

- podejmowali starania o przyjście z pomocą głodującym they made efforts to bring relief to the famine victims

- podjąć apel to respond to an appeal

- podjąć wyzwanie to respond to a. take up a challenge

- podjąć dyskusję/rozmowę nad czymś to join in the discussion/conversation about sth

- pieśń podjęły setki głosów hundreds of voices took up the song

- podjąć przerwany wątek to pick up the interrupted story

- „kiedy przybyłam na miejsce”, podjęła na nowo… ‘when I arrived,’ she resumed a. she went on…

- podjęła 1000 zł ze swego konta she drew a. withdrew a thousand zlotys from her account

- przyjaciele podjęli ją kolacją she was entertained to dinner by her friends

- podjęli nas łososiem they served a. gave us salmon

- zawsze podejmują mnie bardzo gościnnie they always receive me very hospitably

- często podejmują gości they do a lot of entertaining

- w sobotę Legia Warszawa podejmie Manchester United przen. on Saturday Legia Warszawa will play Manchester United at home

- podjął słuchawkę telefonu he picked up the receiver

- podjąć się czegoś to take on sth [zadania, pracy, obowiązków]; to undertake sth [współpracy]; to accept sth [funkcji]

- mogła się podjąć każdej pracy she could take any job

- nie podejmuję się z nim negocjować I don’t feel equal to negotiating with him

- podjąć się czyjejś obrony Prawo to take up sb’s case

■ podjąć kogoś pod kolana a. nogi a. za nogi przest. to wrap one’s arms around sb’s knees in obeisance

- zdecydować, gdzie/kiedy to decide where/when

- czy zdecydowałeś co zrobisz? have you decided what you’re going to do?

- pozwól jej zdecydować let her decide

- zdecydowali, że… they decided a. determined that…

- ta rozmowa zdecydowała o jego losie that conversation sealed his fate ⇒ decydować

- zdecydował się wyjechać za granicę he decided to go abroad

- zdecydowała się she made up her mind

- zdecyduj się: zostajesz, czy wychodzisz? make up your mind: are you staying or going?

- trudno się zdecydować it’s difficult to decide, it’s difficult to make up one’s mind

- po namyśle zdecydowaliśmy się na czerwony after some thought we decided a. settled on a. went for the red one ⇒ decydować się

- jego przyszłość zdecyduje się na sali sądowej his future will be determined in the courtroom ⇒ decydować się

- z daleka zobaczył znajomych he saw some friends in the distance

- zobaczyła, że wchodzą do budynku she saw them go(ing) into the building

- co on w niej zobaczył? przen. what did he see in her?

- powiem ci zagadkę, zobaczymy, czy zgadniesz I’ll ask you a riddle, see if you can solve it

- zobacz, która godzina see a. check what time it is

- zobacz, jakie piękne kwiaty look at those beautiful flowers

- zobaczę, co ona robi I’m going to see what she’s doing

- idź na badania, a zobaczysz, że niepotrzebnie się denerwowałeś go and have the tests done, and you’ll see you’ve got nothing to worry about

- doigrasz się, zobaczysz! you’ll go one step too far, you’ll see!

- zobaczysz, że będzie dobrze things will be all right, you’ll see

- „wrócisz na obiad?” – „zobaczę, może” ‘will you be back for dinner?’ ‘I don’t know, I’ll have to see’

- „uda się?” – „zobaczymy” ‘will we make it?’ ‘we’ll (have to) see’

- zobaczyć się w lustrze/w szybie to see oneself in the mirror/windowpane

- prosiła, żebym zobaczył się z panem she asked me to meet you

- zobaczymy się wkrótce see you (soon a. later)

■ to się (jeszcze) zobaczy we’ll see about that

- zobaczyć świat a. kawał świata to see the world

- zyskać na czymś to make a profit on sth

- wiele zyskał na sprzedaży domu he made a considerable profit from selling the house

- kto zyska na zmianie regulaminu/przepisów? who will benefit from the change in the regulations?

- zyskać umiejętność to acquire a skill

- zyskać pewność, że… to become certain that…

- zyskać nowych przyjaciół to make new friends

- obraz zyskał na wartości the picture gained in value

■ zyskać na czasie to gain time

- wyciągnął rękę, aby zerwać kwiat he stretched out his arm to pick a flower

- dałam ci kożuch, abyś nie zamarzł I gave you the sheepskin so (that) you wouldn’t freeze (to death)

- aby krata nie rdzewiała, pokryj ją lakierem to prevent rusting, coat the grating with varnish

- aby nie lest książk.

- aby nie było żadnych nieporozumień lest there should be any misunderstandings, in order that there should be no misunderstandings

- nie powiedziałem im prawdy, aby ich nie obrazić I didn’t tell them the truth, so as not to offend them a. lest I (should) offend them a. lest they (should) be offended

- chcę, abyś przyszedł I want you to come

- nie prosiłem, aby mi pomagała I didn’t ask her to help me

- nie wydaje mi się, abyście mogli go znać I don’t think you know him

- wątpię, aby to się udało I doubt if it’s going to work

- zbudził się, aby po chwili znowu zasnąć he woke up, only to soon fall asleep again

- jest zbyt wrażliwy, aby tego spokojnie słuchać he’s too sensitive to be able to sit calmly and listen to that

- na tyle dobrze znasz polski, abyś mógł się swobodnie porozumieć you know Polish well enough to be able to communicate freely

- łóżko jest zbyt szerokie, abyście mogli je wnieść przez drzwi the bed is too wide for you to (be able to) carry it through the door

- kup jakikolwiek stół, aby drewniany buy any table at all, provided (that) a. as long as it’s wooden

- możesz wziąć tę książkę, abyś tylko odłożył ją potem na miejsce you can take the book, as long as you put it back where it belongs

- pojadę za miasto, aby tylko była pogoda I’ll be going to the country, as long as a. just so long as the weather’s fine

- abyście tylko wrócili cali i zdrowi! I hope you get back safe and sound!

- aby nam się (dobrze działo)! (toast) cheers! pot., here’s to us! pot.

- czy aby potrzebnie się tym martwisz? is there really anything to worry about?

- czy on aby się nie przeziębił? are you sure he hasn’t cought a cold?

- aby nie za późno na wizytę? isn’t it rather late for a visit

■ aby zbyć a. aby-aby pot. [zrobić] anyhow; any old how pot.

- zreperował to aby-aby he repaired it just anyhow a. any old how

- na nasze pytania odpowiadał aby zbyć he answered our questions offhandedly

* * *

* * *

form. in order to, to, so that; aby nie... lest..., not to..., in order to avoid...; wycofał się z interesu, aby uratować resztę pieniędzy he withdrew from the business to save the rest of his money; kupił dom nad jeziorem, aby spędzać tam wakacje he bought a cottage at the lake to spend his holidays there; jemy, aby żyć we eat (in order) to live; powiedz jej, aby przyszła tell her to come here; niemożliwe, aby tam był it's impossible for him to be there; mówił bardzo cicho, aby go nikt nie usłyszał he spoke in a very soft voice so that nobody would hear him l. lest anybody (should) hear him l. in order not to be heard; zatrzymał się, aby znów po chwili jechać he stopped only to move on a moment later; pójdę na spacer, aby tylko była pogoda I'll go for a walk, weather permitting.

1. ( wyraża niepewność) czy aby Kasia poszła spać? has Kate really gone to bed?; czy to aby prawda? is it really true?

2. (= byle tylko) aby do jutra if we only make it till tomorrow.

- utrzymać się na afiszu a. nie schodzić z afisza (o sztuce, filmie) to run

- przedstawienie nie schodzi z afisza od pół roku the show’s been running for six months now

- wejść na afisz a. znaleźć się na afiszu (sztuka) to open a. be staged; (film) to be out a. on release

- przedstawienie znajdzie się na afiszu za kilka dni the show will open in a few days’ time

- za tydzień wchodzi na afisz nowa filmowa wersja „Hamleta” the new film version of ‘Hamlet’ will be out a. on release in a week

- zdjąć coś z afisza (sztuka) to take off; (film) to withdraw from general release

- zejść a. spaść z afisza (o sztuce) to be taken off; (o filmie) to be withdrawn from general release

- dyrekcja zdjęła przedstawienie z afisza kilka dni po premierze the management took the show off a few days after the premiere

- film został zdjęty z afisza dopiero po kilku miesiącach the film ran a. was on release for several months

■ jeśli nie potrafisz, nie pchaj się na afisz pot., przysł. don’t make wild claims if you don’t know what you’re about

* * *

* * *

Gen. -a Gen.pl. -ów l. -y poster, bill; afisz teatralny playbill; wejść na afisz ( o sztuce) be staged, be put on the stage; ( o utworze muzycznym) be performed; nie schodzić z afisza be on; zdjąć coś z afisza take sth off the bill; pchać się na afisz pot. sell o.s., market o.s.

- wyjdzie za każdego, byle miał pieniądze she’ll marry anyone, providing a. as long as he’s got money

- kup sobie jakiś garnitur, byle nie czarny buy yourself a suit, just as long as it’s not black

- możesz wziąć tę płytę, byleś ją jutro oddał you can take that record, as long as you return it tomorrow

- zrobi wszystko, byle dziecko było zdrowe she’ll do anything, just as long as the child gets better

- bylebyś mnie kochał, bylibyśmy szczęśliwi if only you loved me, we could be happy a. as long as you loved me, we would be happy

- każdy, byle nie on anybody but him a. as long as it’s not him

- wszystko, byle nie to anything but that

- zrobiłem to, byleś była zadowolona I did it (in order) to please you

- ukryła się w głębi ogrodu, byle mąż jej nie zobaczył she hid deep in the garden so that her husband wouldn’t see her

- on zrobi wszystko, byle osiągnąć swój cel he’ll do anything to reach his goal a. objective

- gadać, byle gadać to talk for the sake of talking

- (ona) narzeka, byleby narzekać she complains for the sake of complaining

- byleś o tym więcej nie wspominał! I just wish you wouldn’t mention a. (please) just don’t mention it again!

- byle dojechać do skrzyżowania! if we could just get to the crossroads

- byleśmy się nie spóźnili! I just hope we won’t be late

- byle do piątku! I just wish a. if only it were Friday

- zrób to, byle szybko! do it, (and) just be quick about it!

- wystarczy byle wytrych any skeleton key will do

- byle dziecko/głupiec to potrafi even a child a. a mere child/any old fool can do that

- byle sekretarka nie będzie mnie pouczać I won’t be lectured to by some a. a mere secretary

- byle drobiazg był dla nich powodem do kłótni the slightest thing could trigger off an argument between them

- byle podmuch zwieje papiery z biurka the slightest waft of air will blow the papers off the desk

- z byle powodu for the slightest reason, for no reason at all

- pod byle pretekstem on any old a. the slightest pretext, at the slightest excuse

- przy byle sposobności whenever the a. an opportunity presents itself

- mówić a. opowiadać byle co to say any old thing

- (on) byle czym nie da się zbyć you can’t pass any old thing off on him

- śmiać się z byle czego to laugh at anything a. for the slightest reason

- zawsze kupujesz byle co you’re always buying junk

- to nie byle co it’s no small thing a. no joke pot.

- poczęstowali go nie byle czym – kawiorem they gave him caviar, not any old thing a. food

- byle kto anyone, anybody

- zadawać się z byle kim to associate with (just) anybody

- to nie byle kto s/he’s not just anybody

- byle gdzie anywhere; any old where a. place pot.

- połóż to byle gdzie put it anywhere a. wherever you like

- byle kiedy any time; any old time pot.

- byle jaki (pierwszy z brzegu) any; (kiepski) rotten pot., lousy pot.

- nie byle jaki (wyjątkowy) some, no mean

- to nie byle jaki wyczyn that’s some a. no mean feat

- jest nie byle jakim pianistą he’s no mean pianist

- (ona) ma nie byle jaki apetyt she really has an appetite

- stoją przed nie byle jakim problemem they’re facing a. they’re faced with no small problem

- byle jak anyhow; any old how pot.

- zrobili to byle jak they did it any old how

* * *

* * *

1. (oznaczający cel, skutek) (in order) to; szedłem naprzód, byle dalej I walked ahead in order to keep moving forward; robić byle zbyć do sth just to get it done; byle nie upaść the important thing is not to fall.

2. ( oznaczający warunek) as long as, provided; byle przejechać przez granicę, a będziemy bezpieczni if we can reach the border, we'll be safe; mów prędko, byle prawdę make it quick, as long as you tell the truth; byle nie to anything but that. – partykuła dodawana do zaimków (just) any; kłaść rzeczy byle gdzie put those things down anywhere; śmiejesz się z byle czego laugh at anything; nie zadaję się z byle kim I don't associate with just anyone; robić coś byle jak do sth any old way; to nie byle co that's no small accomplishment; to jest nie byle kto that's not just anybody; wszędzie byle nie tutaj anywhere but here; masz nie byle jaki samochód you don't have just any (old) car; byle jaki crummy; tani i byle jaki cheapo.

* * *

* * *

1. (= przyprowadzać) take, lead; doprowadzać dziecko do szkoły take a child to school; doprowadzić konia do stajni lead the horse to the stable; droga doprowadzi cię do skrzyżowania z autostradą this road will lead you to a crossroads with a highway.

2. ( siłą) bring forcibly (along); deliver; doprowadzić kogoś pod eskortą (do więzienia) escort sb (to prison).

3. (= powodować coś) lead ( (kogoś) do czegoś (sb) to sth); push ( kogoś do czegoś sb to sth); (do rozstrzygnięcia, sytuacji) bring about ( do czegoś sth); (do kompromisu, przymierza) conclude ( do czegoś sth); make, drive ( kogoś do czegoś sb) (+ adj.); ( o czymś) result ( do czegoś in sth); doprowadzić do równowagi balance; doprowadzić do wrzenia kulin. bring to a boil; doprowadzić kogoś do ostateczności push sb to desperate extremes; doprowadzać kogoś do rozpaczy drive sb to despair; doprowadzić kogoś do ruiny lead sb to ruin, be the ruin of sb; doprowadzić kogoś do szaleństwa drive sb crazy l. mad l. wild, drive sb out of their mind; doprowadzić kogoś do wściekłości drive sb up the wall, make sb furious; doprowadzić kogoś do zguby be sb's undoing; takie zachowanie może doprowadzić do trudnej sytuacji such behavior may bring about a difficult situation.

4. (= dostarczać) connect (up) ( do czegoś coś sth to sth); doprowadzić gaz/wodę do budynku connect the building to the gas/water main; doprowadzić prąd do domu wire the house up to the mains.

5. (= osiągać cel) bring ( coś do sth to); doprowadzić coś do końca bring sth to an end, bring sth to a close l. conclusion; doprowadzić dom do porządku put the house in order.

work o.s. (up) ( do czegoś into sth); doprowadzić się do rozpaczy work o.s. into despair; doprowadzić się do szału l. wściekłości work o.s. into a rage, get all worked up; doprowadzić się do ruiny ruin o.s., bring about one's own downfall l. ruin.

* * *

* * *

Gen. -i Ins. -mi people, persons; ludzie pracy working people; młodzi ludzie young people; przy ludziach in public; nieszczęścia chodzą po ludziach accidents happen; pot. shit happens; będą z ciebie ludzie you will grow into a good person, you will make a good... (person, teacher, student, etc.); wyjść na ludzi be a decent l. good person; wykierować kogoś na ludzi help sb to be a success; por. człowiek.

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.